खँरिया
२७५ दिन अगाडि
|
२० साउन २०८२
माइक्रो बसक सबसे पाछेक सिटेम बैठल मै खलसियक ‘कोही नयाँबजार झर्नु छ ?’ टोंटफारे बोलले एकफाले झसक उठलुँ ।
केने का करे मै गाडीम अल्पटरे निन्डा जैठुँ । टपकि आइबेर टे पाँगक गाडीम सिंउरल रहुँ । पाँगा बसपार्क जो पुगा डेले रहे । झेंउ–झेंउ झेंउ–झेंउ कुकुर महि काटे आके । गोख्खै ! आफट छुट गैल रहे मोर टे ।
‘छ दाइ !’ मै सिटेमसे बैठ्ले बैठ्ले चिल्लैलुँ ।
उँट्रे बेर मै कार्ड डेटि भाडा डेलुँ । मुस्किलले गाडी भेटैले रहुँ आझ । ‘ओहो दिदी, बेलुका ८ बजेपछि त कार्डको छुट छैन है ।’ मै २० रुप्या डेलु टे खलसिया कहल । १० रुप्या आउर ठप माँगल । एक टे मोरले भारी बिल्गाइटा दिदी कहटा । खोब ठपम १० रुप्या । ‘छैन, त्यति नै हो,’ कहिके उटर गैलुँ । खलसिया भुनभुनाइ लागल, ‘कस्तो कस्तो खालको मान्छे चढ्छ भन्या ।’
कीर्तिपुर अइना गाडी जुन सहि भिर, सिन्की ठेसलहस । साँस ओस उटमुटा जैनाहस । गाडी मनसे उटरटसम झोलपट अन्ढार हु रख्ले रहे । गोझुमनसे मोबाइल निकारके ओकरेहे जो टर्च बर्लुँ । ओहो मोर डाइक ओ संघरियनके कइके १५ मिसकल आइल रहे । कलब्याक करक खोज्लुँ । फोने नै लागल । ब्यालेन्स चेक कैलुँ टे एक रुप्या कुल नै रहे । डेरम पुगके संघरियक मोबाइल मनसे करम कलुँ ।
उहे लगत्ते डाइक फोन आइल, ‘हेलो छोट्की, टम्हे टोर भैया बट्वाइक टन रहे । यहाँ इ लवन्डा कान खा राखल । घोस्ले रहट । दिदी कहिया आइ कहिके । असौँ डसियम फेन नै अइले । कहिया अइबे छोट्की ?’
‘ले ले डाइ, हलि अइम । अब्बा टुहि डेरम जाके फोन करम ना । अबे डगरेम बटुँ ।’ कहिके फोन ढइडेलुँ । कैसिक कहुँ डाइहे मोर ठन घरे जइना बसक भाडा कुल नै हो कहिके ।
डेरा पुगे लग्बो टे रोज डिन इहे भर्याङ उच्यइबो । केने जिन्गिक भर्याङ कहिया उच्याइ सेकम ? आप टे टोले मनिक कुक्कुर फेन चिन्ह रख्ला । बेन अठ्ठे छेउ छाउक घरक मनै नै चिन्ह्ठा । गाउँमन रहुँ टे भला छोट्की कहिके कोइ डेख्टि साइट बोल्कारे । बेन इहे कुक्कुर भुके लग्ठा टे कुछु पुछट्टा कि हस लागठ । यहाँ टे मनै का धरती, बडरी सब पराया लागठ ।
डेरक टरे रलक किराना पसल अभिन बन्ड नै हुइल रहे । आझ खाना बनैना पाला मोर रहे, बल्ले पो सम्झलुँ । कुछु लैजाउँ, रुप्या नै हो । इहे चाउचाउक झोर ओर खाइक परि आझ । कहलुँ, ‘अंकल एउटा वाइवाइ चाउचाउ दिनु न भेजमा ।’
‘लिनु नानी । ड्युटीबाट आउनु भको हो ?’ उ पुछल, मै मुरि टोकैलुँ ।
मै डेरक डवार खोले नै पैले रहुँ । रुम पार्टनर संघरिया भुजा फुटेहस भरभराइ लागल, ‘नाहि छोट्की, का ताल हो इ टोहार ? न फोन उठइना हो, न टाइममे अइना हो । पहिले टे टुँ असिन नै रहो टे ? आझ फेन पाला नै आइल ?’
मै डेरक डवार खोले नै पैले रहुँ । रुम पार्टनर संघरिया भुजा फुटेहस भरभराइ लागल, ‘नाहि छोट्की, का ताल हो इ टोहार ? न फोन उठइना हो, न टाइममे अइना हो । पहिले टे टुँ असिन नै रहो टे ? आझ फेन पाला नै आइल ?’
मै कुछ नै बोल्लुँ । उ फेन बोल्ना सुरु कैल, ‘टुँ आइबेर कुछ लनहो कहिके फोन कर्लक, फोन उठइबे नै कर्लो । कुछ लेहे मै चोकसम जाउँ कलक इहे बेला पिरियड हो गइल । ठन्चे चिउरा रहे, ओहे फँक्यइलुँ । आब टे मै कुछु नै खइम, सुटम ।’
‘नाहि, चाउचाउ लेके आइल बटुँ मै । झोरहा पकैबु, भुख्ले भर ना सुटो का ।’ झोला बिसैटि मै कलुँ, ‘काल्ह हालि घुमम्, टब टोहार मन पर्ना टमाटरके चटनि बना डेम ।’ मै चपबोर्डमन मर्चा ओ पियाज कट्ना सुरु कैलुँ ।
‘का पटा, काल्ह फेन अस्टेक ढिल अइना टे हुइ ?’ आशा पठ्रिमन घोपट्या हुइटि कहल ।
‘नै हुइ का आशु । यहाँ सुनो न ।’
‘सुन्टि बटुँ जे । बट्वाइ बेर टुहिन हेरहि पर्ना हो ? निंन लाग राखल महि यहाँ ।’
‘उहाँ टे नै, आपन चिन्हल चिन्हल मनैन किल भिट्टर बलैठाँ । हम्रे बाहरके मनै टे हेरटिक हेरटि । आज टे मोर बलटल पाला आइल । भिट्टर जाइ पैले नै रहुँ, हेरो न एकठो मनैया फोटु खिच्डेहल मोर । लुक टेस्टके लग कटि । महि टे ओकर बेहोरा मने नै परल । एकघचि पाछे डिरेक्टर बलाइल कहिके जनाइल । भिट्टर गैलुँ । महि टे खै का जे हो, कसिन अप्ठ्यार लागल । उ डिरेक्टर कहुइया का कहल पटा बा ?
‘का कहल छोट्की ?’
‘तपाईलाई यो क्यारक्टरको लागि यङ देखिने भयो । सरि फर रोल रे ।’ कट्रा रिस उठल ।
‘अब टुँ असिन अडिसन सडिसनमे ना जाउ का । बेन यसो मै टप्कि कलक टिचरके लग अप्लाइ करो कहि टे सेक्लुँ । आब फेन महि यम्ने रुचि नै हो कहबो...।’
एकघचिक केने का का बाट सोचके कवा गैलुँ ।
‘हेरो, इ मनैया के जाने का सोचटा । पानी ढिक सेकल, चाउचाउ डार हालि ।’
पोकिया मनिक चाउचाउ डरलुँ । डल्बलाइ लागल टे ग्यास मनसे उटरलुँ । केने कैसिक छेउटा पकरले रहुँ । कराहि मनिक झोर टे हाँठेम फलक गैल ।
अइया डाइ रि, वाह ।
आशा मोर हाँठेम पानी उलिड डेटि कहल, ‘इ बठिन्या फेन का का सोच्के बैठठ् ।’
हाँठ भोभैटि रहे । मै कलुँ, ‘टुँ खाउ, महि नै खैनास लागठो ।’
‘नाहि कसिन हो इ । पहिले भर महि कर लगैना । आब..., खाउ ठन्चे हुइलेसे फेन ।’
‘लेउ लेउ, मै पाछे खैम ।’
आशा चाउचाउ खाके निन्डा गैल ।
पेटक भुखेले नाहि, सपनक भुखेले निन्डैहि नै सेक्लुँ मै । फुरेसे मोर रुम पार्टनर आशा ओ मै कट्ना ढेर आशा कैके काठमान्डु आइल रहि । मने, सोचलहस काठमान्डु कहाँ बा झे ? गाउँसे कुछ सपना बोकके काठमान्डु अउइयन हमारहस विद्यार्थीन टे आउर कर्रा बा । स्कुल पह्रबेर उ ओ मै बेस्ट फ्रेन्ड रहि । ओकरे करेले टे हो मै काठमान्डु पह्रे अइलक । यहाँ आइक लग, मोर परिवारहे मनाइक लग भारि जोरबल रहिस् आशक । राटभर सक्कु पाँजरसे करोट लेलुँ । निन्डे नै परल । इ जिन्गी सुखके करोट कहिया लि ना ?
‘छोट्की उठो, हट लेमन पिइ संगे ।’
‘ओहो कट्रा हालि उठ्लो ?’
‘टुँ राटके निंडैबे नै कर्ठो टब ।’
‘हाँ, बिहान हुइट निंन परल ।’
‘छोट्की नै ठगके कहो टे, टुहिन का हुइल बा अज्कल ?’
‘कुछ नै हुइल हो आशु !’
‘हुइट हुइट अब ठगे फेन सिखसेक्लो । टोहार मिल्ना गोहि हुँ । टुँ दुःखी हुइलक मै हेरे नै सेकम ।’
लम्मा सास टन्टि कलुँ, ‘कुछ डिनके लग डाइ गाउँ बलाइटहि ।’
‘ओसिन हे टे जाउ ना टे छोट्की ।’ मै रोइन छोइन मुह बनैटि टरे मुरि लगैलुँ ।
आशा कुछ रुप्या मोर हाँठेम ठम्हैटि कहल, ‘आजु नाइट बससे जाउ छोट्की ।’
‘आशु टुहिन पहिलक फेन डेने बा ।’ मै लेहक मन नै कैलुँ ।
डोसरओर मुह घुमैटि आशा कहल, ‘संघरिया नै मन्ठो टे महि ? संघरिया मन्ठो कलेसे लेउ ।’
आशा ओट्ना कहटि साइट मै सुकसुक रोइ लग्लुँ ।
आशा मोरओर हेरल । बडे सजोक लगाके ढैलक मन्टेस्वरीसे पहै्रलक रुप्या मै आशक हाँठे मनसे लेलुँ । उ कहल, ‘अब्बे अट्रे बा छोट्की ३ हजार । चिन्ता ना करो, जहिया डेलेसे फेन हुइठ ।’ गोझुम एक रुप्या नैरलक बेला ओट्ना रकम मोर लग बरवार रहे । हमरे डुनु जाने उक्वार भेट कैटि रोइ लग्लि ।
मोर जैना डिन कहिके आशा खाना बनाइ नै डेहल । ‘छोट्की महि आज हलि पुगे परना बा । अप्नेहे लेके खइहो ना ।’
‘टुँ नै खइलो ?’ मै पुछ्लुँ ।
‘टिफिन बोक्ले बटुँ । हाँ, फुरे काकीहे मोर सम्झना सुनाडेहो । मजासे जइहो ना । टब चाभि भर नैबिस्राके टरक अंकलके डोकानेम छोर डेहो ना ।’
‘हुइठ आशु ।’ हाँठ हिलैटि मै कलुँ ।
कलवा खाके, भाँडा मिसके ओ प्याकिङ कैके टरे अंकलहे चाभि डेके मै हल्लिलहे निकर गैलुँ । यहाँसे कलंकी डुइठो गाडी फेरे परठ कहिके ट्याङला फाँटके डगर नेङटि गैलुँ । संघरियक नाउँमे एकठो भिंरना झोला रहे ।
कलंकी पुग्लु टे एकठो जनेवा मोर मुहे मुहे लुग्गा कराइटेहे । ‘५ सयको दुइटा बैनी’ कहिके । हेर्लुँ टे जंघिया रहे ।
‘२ सयमा आउँदैन आन्टी ?’
‘कहाँ त्यति त हामीलाई पर्छ बैनी ।’
मै नेंगेहस कैलुँ । महि गोहरैटि जनेवा मोर कहल डाममे डै डेहल । छुुछ्छे जैनाले भैयक लग एकठो जंघिया किनडेलुँ घरे घल्ना ।
टिकट नैकट्लुँ । दाङक गाडी आघे पाछे फालाफाल जो रहठ । गाडी टे मनके गैल । मने, सिट महा पाछक । एकठो गाडी आइल ।
‘बैनी कहाँसम्म ?’
‘लमही ।’
ओट्ना कहटि साइट खलसिया महि फुस्लाइ लागल, ‘आउनुस्, बैनीको लागि राम्रो सिट छ ।’
बार्गेनिङ करट करट साह्रे बाह्र सयसम मिलैलुँ । महि मोंका ओरिक सिट चाहि कलक ओरसे पँज्रक मनैयाहे सहरवाओर कैके मै मोकाओर सिट पैले रहुँ । बैठ्लुँ टे गाडी टे झ्याङ झ्याङ आवाज निकारे लागल । सिसा कौन मेर हिले लागल । कैसिक पो निन्डैना हो । गाडी पुरान हो कहिके ओस्टे पटा मिलगैल ।
डट्करलक मारे फोन ओन नै करले रहुँ आइटु कहिके । डाइक मन फोन कैलुँ । काने काने भैयक बोल सुन्लु । खोब फोंहाइटेहे । डाइ कहल, ‘सुटल लर्का कुल जागगैल ।’ आशाहे फेन गाडी सिउँरलु कहिके जनैलुँ ।
मै एकघचिक का निन्डाइल रहुँ । महि पंज्रे बैठुइया मनैया छाती ओर छुए हस लागल । एकघचिक टे कुछु कना अप्ठ्यार लागल । डगर फेन बिगरलक मारे छु गैल हुइहिस सोच्लुँ । डुस्रा बेर टे डहिजरा जान बुझके पो छुवटेहे ।
मै टोट्टैटि कलुँ, ‘ओ, दाइ ! लाज लाग्दैन तपाईलाई यस्तो गर्न ?’ मनैया कुछ नै बोले सेकल ।
‘तपाईँको घरमा दिदी बैनी छैन ?’ फेन बोल्लुँ ।
ओकर मुहे मनसे बलटल डुइठो शब्द निकरलिस, ‘सरि, सरि । निन्द्रामा छोइयो ।’
मै सिटे मनसे आघे जाके खलसियइ कलुँ, ‘दाइ, यो मान्छेसँग म बस्न सक्दिन ।’
खलसिया बोल्नासे आघे प्यासेन्जर केउ का, केउ का कहे लग्ला ।
‘अलि अलि त छोइ हाल्छ नि । यस्तो मान्छेले त प्राइभेट गाडी चढ्नु नि । के खान चढ्नु पब्लिक गाडी ।’ सक्कु जाने ओकरेहे पक्षम बोले लग्ला । का करे जहिया फेन पीडितहे जो डोख लगैठा ? आज ‘भिक्टिम ब्लेम’के अर्थ बल्ले मजासे बुझ्लुँ ।
एक मन टे कहटेहे उटर जाउँ, औरे गाडी पकरके चलजाउँ । फेन अट्रा उटरके कहाँ जैना ? कौन ठाउँ पुगैले बा कहिके फेन पटा नै पाइटहुँ । गाडीक रफ्टारले टे मोर डिमागके रफ्टार जोरसे चलटेहे ।
एक मन टे कहटेहे उटर जाउँ, औरे गाडी पकरके चलजाउँ । फेन अट्रा उटरके कहाँ जैना ? कौन ठाउँ पुगैले बा कहिके फेन पटा नै पाइटहुँ । गाडीक रफ्टारले टे मोर डिमागके रफ्टार जोरसे चलटेहे । फुरे का करु का करु हुइल । बहुट कमजोर महसुस कैलुँ अपनहे । औरे उपाय फेन नैरहे । डोसुर मन कहल । पुरा भाडा टिर रख्लुँ । का करे उट्रुँ ?
केने कब निन्डा गैलुँ । बिहानके उठ्ठु टे गाडी टे नवलपरासी, डण्डा कना ठाउँमे रुकल रना, पट्टा टुटके कटि । लेउ डोसुर आफट आ गैल आब । घरे ढिल हुइ कहिके जनैलुँ । आशक मन जुन फोने नै लग्लिस् । बलटल २२–२४ घण्टा परसे गिरट पिरट डोसर रोज अढ्ढा राट अपन गाउँ पुग्लुँ ।
.......
डोसर रोज काकीसे भेट हुइल । ‘ढोक लग्लुँ काकी ।’
‘कहिया अइले छोट्की ?’
‘काल्ह पुग्लु राटके । जाम रहे । डग्गर कुल अको नै मजा । टस्टे गाडी बिगर गैल रहे । पट्टा टुटगैल रहिस । बरको राट पुगाइल ।’
‘टोर बाबा कुलि लेहे गैल रहल हुइहि, ना रि छोट्की ।’
‘राटिक २ बजे के बोलाइ काकी ? निन्डाइल हुइ कहिके नै कुछ कलुँ । बनगावाँसे नेङटि चलअइलुँ ।’
‘अइ डाइ रि, टै टे छिटि मन अइसिन डरपोक रहिस झे । सहि मनैया हो एकलि चल आइल । लेहक टे बला लेना हो । टोर काकुहे कटे टे कुल बाइक लेके लेहे चलजैटाँ ।’
‘काकी आब केक्रो डर ओर नै लागठ । फुरे इ समय, परिस्थिति मनैन बलगर बनाडेहठ । (एकघचि रहिके पुछ्लुँ) काकी, इ आरुक रुख्वा का करे गेंरडेलो ?’
‘अइ छोट्की, सालो सालो फारा भर लग्ना मने सक्कु लज्र्या जाए । बस गेंरडेली ।’
असौँ टे मुहेम एक ओकठो खँरिया फेन नै डारे पा गैल । घरे रहुँ टे बुडि जहिया फेन खँरिया बनाडेहे । कि टो गब्डम लट्पट्वाइल कि टो केरक पटियम । खोब खाऊँ । अस्टे सोच्टि रहुँ, काकी महि डोनिया मन खँरिया नानडेहल ।
‘ले बाबु खा उबरल टुबरल । डसियम अइबे नै कैले । माउक हस टे कहाँ बनाइ जानम ।’
‘मिठ टे बनल बा काकी’ कहिके खाइ लग्लुँ ।
खँरिया सोझे उहज्वाके पकाइल किल रहे साडा । मोर जिन्गि हस । फुरे मोर बुडिक बनाइल खँरिया मछरियक खँरिया हस बनिस् । स्कुलिम जे हो जे खैटि तारिफ कैना । संघरियनके लग लैजाडिउँ टे कहिट, ‘टोहार बुडिक पकाइल खँरिया महा मिठ बा ।’
खँरिया लिले कुल नै पैले रहुँ । काकी पुछे लागल, ‘का कैठे बाबु कठमन्डुमे ?’
मै खँरिया लिलटि कलुँ, ‘कुछु नै काकी, उहे लोकसेवक टयारी करटुँ । कबो काल्ह नाटक फेन कैठुँ ।’ काकी कलि, ‘अइ अभिन नै निकरल ना टोर नाउँ ?’ मै खँरिया हाँठेम लेले पर फेन डोनियम ढइ डेलुँ । बिन कुछ बोलल मुरि हिलैलुँ ।
काकी कहे लागल, ‘पटा पैले बटे, मोर छाइ टे अस्टरलिया गैल बा ।’
‘हुँ काकी फेसबुकमनसे जन्लुँ । जैना बेला एक ओकचो जनैटो टे एयरपोर्टसम पठाइ जइटुँ ।’
‘अइ एकफाले भिसा लागगैलिस । कुली ओरसे डटकरल ।’
‘ठिके बा काकी । छिटिम खोब कोना बोकको यस खेलैलुँ । भारि हुइल टे बिस्रा ढारल । पह्राइमे तेजे रहे । का करे गैल ना ? महि कुल एक ओक चो सल्लाह नै कैल ।’
‘यहाँ बैठके कामे नै हो मम्मी कहल । बस, रिन ढन कुल कैके पठाडेलि ।’
‘फुरे काकुहे नै डेखठु झे ?’
‘अइ आलु लगाइ गैल बटाँ, ओहपारिक डिहुवा मन । पहिले अठ्ठे ठोरिक लग्गे रहे टे सन्हलान परगैलिन । अझकल टे बरको डुस जाइ परठ । टोर काकाहे मिझनि टे डेहे जाइटुहुँ । टुपलुकसे टै आ पुग्ले ।’
‘ले टे काकी । जा टे मिझनि डेहे । मै फेन जाउँ, पाछे मजासे बट्वाब । डाइ फेन टिना बेचे गैल बा । बाबा ओ भैया डिहुवा ओर गैल बटाँ । कलुवा बनैना बा, जाइटु टे ।’
जैटि जैटि घारिमन मंडरा झुराइल डेख्लुँ, ‘काकी का करे मंडरा नै सेहेरके ढैले होउ ?’
‘आब केउ बजैबे नै करठ । मै अइले पर कुल टोर बाबा ओ काकु डस्यम हाँठेम फटंगा परा परा मन्डरा बजाइट । टोर फुइ यस नाचिन् । मोर जुन नच्ना ढंगे नै ।’
काकी मुरिमे ढैके ढकिया मन मिझनि लैगैल । घरे पुग्लुँ टे डाइ टिना बेच्के रख्ले रहे । मै कलुँ, ‘यल हलि आ गैले डाइ ।’
कहलि, ‘कोलही गाउँ ठेन बिक गैल । लमही नै पुगे परल ।’
‘का टिना पकाउँ डाइ ?’
‘चउचउ ओ सोबिन बनाडे । किनके नन्ले बटुँ । उहे टोर भैया खोब रुचठ । जा छिट्नि मनसे निकारिस् ।’
हमरे छाइ डाइ अंगनम रहि । डल्ले कोडरा बोकके बारी ओर जाइटेहे । सँगसँगे एकठो लवन्डी फेन रहिस् । डुनु जाने ढोग लग्लाँ । ठोरिक डुस पुग्लाँ टे डाइहे पुछ्लु, ‘इहे हुइस जनेवा ?’
‘हुँ...। पैनाहा उह्रारके नन्ले रहे ।’
‘अइ डाइ रि, पैनाहा बटिस ? भक्खरिक बिल्गाइटेहे ।’
डाइ मुँह बिच्कोइलि, ‘अझकलिक लर्का पह्राइ, लिखाइ छोरो, भकाभक जनेवा नानो । लर्का इहे टे अझकल सिख्ले बटाँ ।’
‘डाइ आझ मै खँरिया बनैम सिखाडिस् ना ?’
‘औरे डिन बनाइस छाइ ।’
मै जिड्डी करे लग्लुँ । डाइ बारी मनसे गब्डा टुरके नानल । महि लट्पट्वाइक सिखाइल । पैनिमे उहज्वाइ डारके एघचिक परसे टेलेम फ्राइ कैलुँ ।
‘डाइ पहिले बुडिहे डेम टब खैम ना ।’
...
छोट्की टेपरी लेले फुलरिया जाइठ । एक डोना खँरिया बुडिहे चह्राइठ ।
बुडिक माटि डेहल ठाउँमे जाके खोब रोइठ । ‘बुडि टुहि पट्ठरि परल रहे टे कट्ना खँरिया खाइक माँगिस् । उरुडके डालक् खँरिया । खा बुडि, टोर नटिन्या पहिलि बार बनैले बा । टोर नटिन्या थारु संस्कृति नै बिस्राइ ।’
डोनिया उरके बरे डुर पुग जाइठ । ओट्ठे रहल खँरिया बुडि खाइलहस लग्ठिस छोटकीहे ।
लमही नगरपालिका–४ छुटकी घुम्ना दाङदेउखर निवासि खिस्साकारके ‘कहियासम अनागरिक ?’ (२०८१) थारु कविटा संग्रह प्रकासिट बटिन ।
साभारः लवाङ्गी, अंक २, माघ २०८१
