थरि थरिका नाक

थरि थरिका नाक

३ दिन अगाडि

|

२० वैशाख २०८३

अट्रा सुग्घर रुप कहाँसे पैठो ?

अट्रा सुग्घर रुप कहाँसे पैठो ?

१५ दिन अगाडि

|

८ वैशाख २०८३

                                                                                                                       गोसिन्यकसँगे कवि महतो विन्तिराम महतो सुन्ले टु टुह आजकाल कवि हुइल टो चिरैनके चिरविर चिरविर आवाजमे सिरिस्टिके कहानि खोज्ठो फुलनसे पुछ्ठो अट्रा सुग्घर रुप कहाँसे पैठो ? मेरमेरिक रंगसे अपन रुप सजैठो  । आजकाल टुह डार्सनिक फे हुइल टो काहुु रुखुवासे पुछ्ठो  टै आघे कि मै आघे ? के हो हमार पुर्खा         टुह बिना मै नाइ, मोर बिना टुह मेरमेरिक सवाल करठो । सुन्ले टु आजकाल  अढिकारवाडी फे हुइल टो पिंजडाके सुगुवा ओ खोभरा भिट्टर  छटपटाइल वनसुवरके  छटपटिहे अपन छटपटि समझठो हुक्रनके हक अढिकारके लग सोगैठो आजकाल्ह टु अढिकारवाडी फे हुइल टो । टुु टो ढर्मि फे हुइल टो काहुन, हावा, पानी, अग्नि,  रुखबिर्छाके पुजा करठो मच्छर मारेवेर पाप ओ ढर्मके बाट करठो आजकाल्ह टुह बरा ढार्मिक हुइल टो ।      टुहिन वैग्यानिक फे कहुु कि बर्टिरहल डिन (सुर्य) भिट्टर जाके सोन निकर्ना बाट करठो यि ग्रहसे उ ग्रह सयर कर्ना टोरै टोरंगनमे बास बैठ्ना बाट करठो डिन राट अमृट खोज्ना प्रयास करठो आजकाल्ह टुुह वैग्यानिक फे हुइल टो ।   टीकापुर, कैलाली  हालः नेपाल टेलिभिजन, कोहलपुर, बाँके साभारः लावा डग्गर त्रैमासिक, बरस ७, अंक ४, (कार्तिक–पुस) २०७३ नोटः सिर्सक परिवर्तन 

प्रेम र सद्भावकाे निम्ताे

प्रेम र सद्भावकाे निम्ताे

१८ दिन अगाडि

|

६ वैशाख २०८३

हिमाेढ पहाडी  हिउँदकाे एउटा मधुराे साँझ राेमन सभ्यतामा विश्वकाे अनाैठाे आश्चार्य समेटेर मुस्कुराइ रहेकाे पिसाकाे झुकेकाे टावर अनि वियर बारमा हराइ रहेकाे म पिसाकाे खाडी हेर्दै खाेजि रहन्छु  प्रिय कविहरुकाे प्रतिविम्ब लाग्छ अझैसम्म काेरिरहेकाे छ मेराे अद्भुत प्रेमकाे कविता पिसाकाे खाडीकाे समुन्द्री गर्भमा । एक हुल स्काइलार्कहरु आउँछन् प्रेम र सद्भावकाे निम्ताे लिएर  मेराे स्वागतमा नाइटिङ्गेलहरु बाटाे भरि फूल बिच्छ्याउँछन् र त एउटा यात्रा गर्नुछ प्राेटेस्टेन्टकाे पुरानाे गिर्जाघरसम्म शुक्रबारको त्याे साँझ  घण्टी बज्दछ प्रार्थनाकाे । चिहानबाट एक एक गर्दै  ब्युँझिन्छन् उनीहरु प्रार्थना शुरु हुन्छ तर त्यतिबेला  मेराे अन्तर हृदयमा पशुपतिनाथकाे सन्ध्या आरतीकाे मङ्गल धुन बजिरहन्छ रिग्माेकाे गुम्बाबाट निस्केकाे मधुर आवाजले राेमाञ्चित बनाइ रहन्छ  मलाई हिन्दूत्वकाे आभाष गराइ रहन्छ । म अहिले  ती दुई चिहानकाे बिचमा छु र उनीहरु अङ्कमाल गरिरहेछन् पालैपालाे यतिबेला हाम्रा नयनहरु द्रवीभूत बनेका छन् हामीले भाषा र भूगाेलकाे पर्खाल मिलेरै ताेडेका छाैँ र, त उनीहरुकाे निमन्त्रणामा  कयौं माइल टाढा राेम शहरकाे प्राचीन पिरामिड र औराेलियन पर्खाल नजिक पुरानाे गिर्जाघरकाे आँगनमा प्रिय सखाहरुसँग निर्भय बनेर उभिएको छु । पि.बि.शेली अचेल  पानीमा कविता लेख्छन् जाेन किट्स हावामा प्रेमका गीत गुन्गुनाउँछन् सगरमाथा र लुम्बिनीको वैभव सुनेर एक तमासले मुस्कुराउँछन् पिसाकाे झुक्ने टावर साक्षी राखेर हामीले प्रतिज्ञा गरेका छाैँ याे युग प्रेम र सद्भावनामा रुपान्तरण गर्न विश्व बन्धुत्वकाे नयाँ इतिहास लेख्न । (युराेपस्तरीय कविता प्रतियोगिता-२०२६ मा प्रथम भएको कविता विश्व प्रसिद्ध अङ्ग्रेजी कविहरु पि.बि.शेली र जान किट्सकाे सम्झनामा समर्पित ) गढवा, दाङदेउखुरी हालः पाेर्चुगल (नोटः शीर्षक परिवर्तन गरिएको]

लावा बरसके पहिला बिहान

लावा बरसके पहिला बिहान

२२ दिन अगाडि

|

१ वैशाख २०८३

लावा बरसके पहिला बिहान, सहर निंनसे ढिल उठल सहरिया बनल  मैं फेन ढिल उठ्लुँ काजेकि  गइलक राट महा अबेरसम पुरान बरसहे संघरयिनसँगे विडाइ कर्ले रहुँ ।  ... पठ्रिमेसे सम्झे लग्लु गाउँ भिन्सहरि उठ्ना उ बान, डिह्वा खेटवाओर जैना सिट्टर बयालमे जिउ लल्चैना  माटिक सुवास मिलल् गाउँक् आपन सुगन्ध  सहरमे टे दुर्गन्धे दुर्गन्ध । लावा बरसमे सहरके सडकेम् बत्ती झिलिर मिलिर बा टवाटिक ओज्रारमे ठमेल राटभर नैसुटल मने मोर भिट्रि आकासमे  गाउँक् अन्ढरिया ओज्रार होके जुगुर जुगर बर्टि बा ।  इ सहर महि नाउँ डेहल सास फेरे नै सेक्ना मेरिक काम डेहल  मने अछोरल बुडु बाबक् जोरल खेटवा डिह्वा अछोरल डाइक पिह्वा छोटेम डाइ हाँठ पकरके नेंगाइल डगर लह्रिया मचियाके नेंगल उ डगर कट्रा मिठास रहे गोरु भैंसिन्के उराइल उ ढुर सहरमे टे आँख परपरैना खाइ परटा ढुर ।  मोर आँखिम अभिन फेन  बसेरा लेले बा ढुरहेरिक ओजरिया राट,  डफ, मन्ड्रा ओ ढमारके बुडुक राग  धान, गोहुँ सहेरि बेरिक गरल लरवा लसर लसर बोक्लक भरवा मने सहरके भीडमे  आज हेरा गइल इ ठरवा गाउँमे मै डाइक् मझला डुलारु छावा रहुँ बाबक् अस्रक डिया रहुँ गोचालिन्के हाँसिक बिया रहुँ आज उ हाँसिक बिया हेरा गइल बा हाँसि इ सहर लिल लेले बा । गाउँमे परपुजैया कैना ठन्वा रहे यहाँ सिर्मिन्टके बन्वा बा हरेर भरेर खेटवा डिह्वाले मन हरेर होए यहाँ टे सपना फेन बरा महँगा बा नेटन ठेन सोनेसोन जुहैना कर्रा बा यहाँ डाल, भाट, नोन घर जोरल छिमेकि टे नै चिन्हठाँ एक डोसरहे पुछे कौन ? डाइ कहि– ‘भैया जहाँ गैलेसे फेन अपन गाउँ ना बिस्रैहो’ मने सहर महि अट्रा बलखिच्चे लपेटल कि मै कहाँ हेरैलु कहाँ  अपनहे अपनेहे खोज्टि बटु मै बटुँ पो कहाँ ? आज लावा बरसके इ बिहानमे म एक बल्गर वाडा करटुँ— महि डेहल छट इ सहर मने जिन्गि भर यहाँ बैठ्ना नैहो रहर गाउँक् मैया  उ अमलिक् छैंह्या नै बिस्रैम कबु उ लह्रियक पहिया । लह्रियक लिक पैलाइ अपन जानल बाट फैलाइ हलि आइ सहरमे हेराइल इ छावा । २०८३ वैशाख १ कीर्तिपुर–५, काठमाडौं  

सुवरानी थारु  उर्फ  कमरेड चेतना

सुवरानी थारु उर्फ कमरेड चेतना

२३ दिन अगाडि

|

३० चैत २०८२

दुर्गाबहादुर थारु ‘कविर’   जनयुद्धका धुवाँले ढाकिएको त्यो आकाश जहाँ सपनाहरू गोलीजस्तै उड्थे, त्यहीँ उभिएकी थिइन् कमरेड चेतना, आँखामा परिवर्तनको उज्यालो बोकेर। हिजो, उनको पाइला सत्ता चढ्थ्यो, उपमेयरको कुर्सीले सम्मान गर्थ्यो उनको संघर्षलाई, भीडले नारा लगाउँथ्यो, “क्रान्ति जिन्दावाद!” आज, सडकको छेउमा चिसो हावासँग लड्दै, मकैको धुवाँमा हराएकी छिन् उनी, आफ्नै इतिहासलाई पोल्दै जस्तो लाग्छ प्रत्येक दानासँग। जीवन, कहिले बन्दुकको नालमा लेखिन्छ, कहिले पोलेको मकैको बास्नामा हराउँछ। क्रान्ति, कहिले सत्ता हुन्छ, कहिले पेटको आगो । के बदलियो? समय, कि मूल्यहरू ? कि हामी नै थाक्यौं आफ्नै आदर्श बोक्न ? चेतना भने अझै जीवित छिन् । उनको नामजस्तै, हामीलाई सम्झाउँदै कि संघर्ष कहिल्यै सकिँदैन, र क्रान्ति कुर्सीमा होइन, मानिसको जीवनमा मापन हुनुपर्छ । मकैको धुवाँभित्र पनि एक किसिमको विद्रोह हुन्छ । चुपचाप, तर गहिरो। मधुवन नगरपालिका बर्दियाकी प्रथम उपमेयर सुवरानी थारु (कमरेड चेतना) ले सडक छेउमा पोलेको मकै बेचिरहेको फोटो सामाजिक संजालमा देख्दा फुरेको कविता)  ..... कवि बारबर्दिया नगरपालिकाका पूर्व मेयर हुन् ।  

थारु भाषाक शब्द बेल्साइके बहस चलल् बा

थारु भाषाक शब्द बेल्साइके बहस चलल् बा

२६ दिन अगाडि

|

२७ चैत २०८२

जग्गु प्रसाद चौधरी (भगोरिया)                               थारु भाषाक् शब्द बेल्साइके बहस चलल् बा आपन मनक विचार डेना डगर खुलल् बा आओ गोचाली बहस करी सक्कुजे मिलके  जिन नुकल रहो कुई बाट बट्वाई खुलके ।   थारु भाषाक आजसम नै मिलल हो लिपि देवनागरिक लिपिक कुछ वर्ण हटैना काजे कर्ना ढिपी निमाङ् शब्द जस्टक बोल्ठी ओस्टक हम्र लिखी साहित्यम लौव लौव शब्द बेल्स सिखी ।   वर्णसे शब्द बनल शब्दसे साहित्य माला सक्कुजान बोली हम्र आपन आपन पाला डारल घाना सब्जे मिल्के निख्राय पर्ना बा दुरगामी विचार कैक बाट हमन ढर्ना बा ।   साहित्यम चलाई हम्र अरगरसे कलम भाषा कहोंर विग्रटा लगाई हम्र मलम उठी पह्रल यूवा वर्ग जङ्ग्रार बन परल छलफल कैक थारु भाषा मानक बनाइ परल ।   भाषा साहित्य कला संस्कृति हमार पहिचान यहीह बँचाइक लाग हम्र चलाइ अभियान ठाउँ ठाउँम विचार गोस्ठी अन्तरक्रिया करी मौलिक ओ आगन्तुक शब्द मिलाके बेल्स परी ।                  बारबर्दिया नगरपालिका–१०, मेरैया, बर्दिया प्रकाशोन्मुख कविता संग्रह म्वार मनक् फुलरिया (२०८३) से साभार । इ कविता संग्रह २०८३ वैशाख १ गते ५५वा गोचाली दिवसके अवसरमे बर्दियामे विमोचन हुइटि बा ।