नेपालमा मुलबासी, आदिवासीलाई हिन्दू वर्णाश्रमभित्र नपर्ने भनेर राखिएको छ, जुन परिभाषा गलत छ । त्यसैले             मुलबासी कविलाहरुमा हिन्दू वर्णाश्रम जस्तो जातीय र वर्ण विभेद नभएको भनेर परिभाषित गर्नु पर्नेछ ।                             यही आदिवासी जनजातिको परिभाषाको कारणले आदिवासी जनजातिहरु आफ्नो जाति परम्परा र मुल्य मान्यताको आधारमा हिन्दू धर्म लेखाउन छोडदै गएका हुन् । सनातनदेखि कुल परम्परालाई त्यागेर धर्मान्तरमा लागेका छन् । 
आदिवासी जनजातिहरुले हिन्दू धर्म लेखाउँदा शुद्र वर्णमा पर्ने र आफ्नो स्वाभिमान मेटिने सामाजिक मनोभाव देखिएको छ । यसले जनजातिमा हीनताको बोध भएको छ भने आदिवासी जनजाति उत्थान प्रतिष्ठानको क्रियाकलाप पनि यही दिशा अपनाएको देखिन्छ । 
सरकारले थारू समुदायलाई आदिवासी जनजाति प्रतिष्ठानको समितिमा समावेश नगरेर बिभेद गरेको छ । यसले गर्दा पनि जवरजस्ति प्राकृतिक वा बुध्द धर्ममा रुपान्तर गर्नमा मनोवैज्ञानिक प्रभाव र दवाव दिइएको खवरहरु पढ्न पाईन्छ  । यस सवालमा थारू सामाजिक अगुवाहरु निरीह देखिएका छन् । 
एकातर्फ सरकारले थारू समुदायलाई सरकारी सेवामा आरक्षण नदिएर  बन्चित गर्ने र अर्कोतर्फ आदिवासी जनजाति उत्थान प्रतिष्ठानले खेदो गर्ने गरेको यथार्थ अवस्था हो । 
अहिले नेपालका राजनीतिक पार्टीहरुले पनि थारू समुदायलाई जनजाति कोटामा समावेस गरेको देखिदैन । यसको ज्वलन्त उदाहरण नेपाली काँग्रेसले गठन गरेको आदिवासी जनजाति संघ हो, जसमा एउटा थारु पाि परेनन् । 
मधेसीले थारूलाई मधेसी नमान्ने र थारू समुदाय पनि मधेसी होइन भन्ने द्वैध मानसिकताले मधेसवादी पार्टीहरु पनि थारू समुदायलाई प्रयोग गरेर सक्दो फाइदा मात्र लिएका छन् । पहाडे समुदायले थारू समुदायलाई तराईको मुलबासी हो भने पनि मधेसीको दर्जामा राखेर साथ सहयोग दिएको गरेको पाइएको छैन र भावनात्मक रुपमा एक हो भने पनि ब्यवहारमा छैन ।
आखिर थारू समुदायलाई सबै तिरबाट एक्ल्याउदै गएको कारण के हो ? राजनीतिक सिमाङ्कनले झन थारू समुदाय बसोबास गरेको ठाउँलाई टुक्रा टुक्रा पारेर कहिले पनि  संघीय, प्रदेश सभामा प्रतिनिधि पुग्न नसकिने अवस्था सिर्जना गरेको छ । स्थानिय निकायको अवस्था पनि यो भन्दा फरक छैन । 
नेपालको संविधान बमोजिम समानुपातिक समावेसी र प्रतिनिधित्व कसरी गराउनेतर्फ शासन चलाई रहेका राजनीतिक पार्टीहरुको सोच कहिले आउला ? मूल धारका राजनीतिक पार्टीमा लागेका थारू समुदायका अगुवाहरु पार्टीभित्र कठपुतली भएर कति दिन बस्ने हो ? थारू समुदायले पहिचानका लागि राजनीतिक विद्रोह गरेको कुरा राष्ट्रिय मुद्दा कहिले बनाउने हो ? चेपुवामा परेको थारू समुदाय कहिले उठ्ने हो ? 
इटहरी–१२, सुनसरी