पुजा करट सम डिउँटा नै ट भुट्वा ?
१७९ दिन अगाडि
|
२३ कात्तिक २०८२
तस्विरः उदय आले
सोम डेमनडौरा
ओंर्वा
ना रो नि कि भुट्वा चुट्टरिम चिकिट् डि ।
मै यि छोटिहम सुन्लक बाट हो । डिहुरार कोन्टि जैना डर लाग । घर सुनसान रहल ब्याला कोन्टिम पैंठ्ना मुस्किल ह्वाए । स्कुलसे पहर्क आइल पाछ कोन्टिम किटाब ढर जाइ पर्ना । पिर्यारिम बरा ढिरसे पउलि सर्टि जाउँ । सर्याक सुरुक आवाज फे नि निक्रना मेरिक नेंगु टा कि डिहुरारम रलक भुट पटा ना पाइँठ । घुम्क आइबेर पिठि ख्वालहस कर । अन्ढ्ओइल बेर ठेगान डगुर्ना हो बहरि नि पुगठ सम ।
हमन हमार डिउँटन्क सम्मान नाइ कि हुँकहन्से डर पैडा कर्जाइठ । हमार रक्षा, सुरक्षा कर्ठ, मजा कर्ठ नाइ कि डर लगैठ । हमार बोल्ना टरिका फे उह मेरिक बा । डिउँटन् भुट कठि । डिहुरारम भुट बाट । भुटनक पुजा कर्लो कि नाइ ? टुन्हँक घरक भुट्वा कसिन बा ? ठन्ह्वमका भुट । भुटक मट्लब डुरवइना । भुटक मट्लब हमार बिगार कर्ना ।
आब प्रस्न उठठ्, का जे थारु भुट बगाइ भिरल बाट ? का जे डिहुरार ओ ठन्ह्वम जाइ छोर्क मन्दिरम जाइ भिरल बाट ? का जे ठारु डिहुरारम घोरि, मैया ओ गुर्वावाह ठान डेहक छोर्क कैयौ ठो मुन्टा हाँठ बनाइल् डेबि डिउँटन्हँक पोस्टा टाँग भिरल बाट ?
याकर ट एक्कठो उट्टर बा, मन्दिर ओ पोस्टम रलक डिउँटा हुइट । हमार डिहुरार ओ ठन्ह्वम रलक ट भुट हुइट ।
जहोंर ठन्ह्वा बा, उ डगर लर्काहा जन्नी मनै नेंग्बे नि कर्ठ । भुट लाग्जैठ कना बिस्वास बा । गाउँम जब कौनो गार्हो सार्हो परठ ट गाउँक सझ्या ठन्ह्वम रलक डिउँटन् पुकर्ठि । गाउँभरिक मनैन्हँक साझा संस्ठा बरघर समिटि कहि या घरढुरिन् कहि समय समयम ठन्ह्वम पुजा कर्ठि । भ्वाज काजम उह डिउँटन साक्षि ढर्क, घुम्क बराट डुल्हि लिह जा जाइठ । फेर कसिक लग्ठ ट ? जेहिंसे हम्र सुख ओ खुसिक आस कर्ल बाटि, उ कसिक डुख डेठ ट ? अठ्ठिहँ हम्र गल्टि कर्टि बाटि ।
जब जब अन्ट कहुँ जाइ लग्बो ट डग्रिम मन्डिर डेख्टि कि हाँठ जोर्ठि । आपन लिल्हारिम हाँठ ट्याप ट्याप जोटाक ढ्वाग लग्ठि । टर आपन ठन्ह्वक डिउँटन ढ्वाग लग्ना ट का डुर डुर भग्ठि । आपन डिहुरारम रलक डिउँटावन ट कब्बु फे ढ्वाग नि लग्ठि । आभिन घर फुट्गैलो कलसे ट झन् डिउँटा बर्का छावक केल हो गैल । अउर जन्हँक डिउँटा आपन हो गैल ।
यि असिन हुइनाम हमार आपन कमजोरि बा । हम्र हमार पाटम रलक डिउँटनक नाउँ ओ महिमा जन्ल नि हुइटि । हमन पुर्खावन् जनैबे नि कर्ल ओ हम्र फे जन्ना कोसिस नि कर्लि । यि डेमनरौरा हुइट, यि जोगेठ्वा हुइट, यि जगनठ्या हुइट । खेख्रि मैया, गुवार्वा, सौंरा, बहर्नि, ब्याँटिक लठ्ठि, टरवाल लगायटक डिउँटन्क महिमा जन्ल नि हुइटि । हिन्दु ढर्म जसिन महादेव सम्हारकर्टा, लक्ष्मी धनक डेबी, सरस्वती बिद्यक डेबी, दुर्गा रक्षा करुइया जस्ट हमार गुर्वावा सृष्टिकर्ता, बहर्नि धनक डेबी, मैया रक्षा करुइया कैक हिंकहन् चिन्ह ओ चिन्हाइ नि स्याकठुइ । पाटम का जे पिठले हाँठक छाप मार जाइठ ? गुर्वावा कलोर्या गैयक छालाले का जे बना जाइठ ? याकर उट्टर हमार ठे नि हो । कागट साडा रहठ ट हम्र फाँक डेठि, जरा डेठि या उठैना वास्टा नि कर्ठि । टर उह कागजम अट्रा रुप्या कैक छापल रहठ ट गुहम गिरल पैसा उठाक फे ढो ढाक गोझ्यम ढर्ठि । याकर ट एक्क कारन कलक महत्व बुझ्ना ट हो काहुँ । उह मार जबसम हम्र हमार डिउँटन्क महत्व बुझ नि सेक्बी, टबसम हम्र हमार ढर्म, संस्कृर्टि बचाइ नि सेक्बी ।
हमार ठे गुर्वावक जल्मौटि बा । यि संसारक सिर्जना ओ प्रानिन्क जरमक बारेम उल्लेख करल बा । गुर्वावाक बारेम बोल्गैल यि थारुन्हँक महाकाव्य हो । थारु के हुइट ? थारुन्हँक ढर्म का हो, यिह महाकाव्य ब्वालठ । गुर्वावक जल्मौटिक पैल्हा स्लोकम यि पृठबिक उट्पट्कि बारेम कहल बा,
हाँ हाँ रे पहिल ट सिरिजल ढुरिया ढुकुन
अब डैया कल जुग घेरल मिरटि भुवन
अर्ठाट्, यि पिर्ठबिक उट्पट्टि हुइनासे पहिल ढुर्या ढुकुन डेख परल । विज्ञान फे यिह कहठ । ओसिहँक अंगार, पानी बर्सना, जलचर, थलचर प्रानिन्क जरम हुइना बाट बट्वा गैल बा । असिन पवित्र महाकाव्यहँ हमार पुर्खावन् मुहम ओ आपन डिमागम केल लेल रल । अइना पुस्टाहँ मजासे सिखाइ नि सेक्ल । पोस्टक रुप डिह नि सेक्ल । आपन सँग गर्यम लै गैल । ज्याकर कारन फे हम्र हमार ढर्मक बारेम जान नि स्याकठुइ ।
याकर प्रतिफल हम्र बरा निख मजा भोग्टि बाटि । जहाँ गरिबी ओ अन्धबिश्वास रहठ, उहाँ ढर्म ओ संस्कृटि जब फे संकटम परल रहठ । गरिबिक कारनक मौका छोप्क बिस्टारबादिन मुन्टा उठैना मौका पैठ । ज्याकर फल हम्र प्रटेक्छ भोग्टि बाटि । हमार थारुहुँक्र आपन डिउँटा फाँक भिर्डेल । अउरक डिउँटा अप्नाइ लग्ल ।
ढर्म ओ संस्कृटि पहिचान हो । यि बा कलसे टुँ बाटो, नि हो कलसे नि हुइटो । टुँ के हुइटो कना आढार का हो ट ? उहमार फे हम्र हमार ढर्म ओ संस्कृटि बचाइ पर्ना बा । विश्वम ढर्म ओ संस्कृटिक साम्राज्यबाद ओ बिस्तारबाद फैलल बा । ज्याकर चपेटाम थारु भुलभुला गैल बाटि ।
ढर्म संस्कृटि संकटम का जे ?
मनै स्वभाविक रुपम परिवर्टन मन परैठ । ज्या लिरौसि लागठ, उह कर्ठ । कहुँ हमार संस्कार ओ संस्कृटिम अर्बर अभ्यास ट नि हो ? यि बिचार कर पर्ना बा । हमार ठन्ह्वक डिउँटा कठ्वले बनल बाट । घरक डिउँटा कठ्वा ओ माटिले बनल बाट । याकर टिकाउ बा कि नि हो ? याकर आकर्सन बा कि नि हो ? यि फे बिचार कर पर्ना बा । जबकि अउर जन्हँक डिउँटा कागटम, लुग्गम, स्वानम, चाँदीम, पिट्टरम आ सेक्लिन् । हमार डिउँटा रलक ठाउँम हम्र बरा कम सरसफाइ कर्ठि । ठन्ह्वम डर लग्टिक झप्स्यार हो राखठ । डिहुरार ओ मर्वम मक्रक झ्वाल लाग जाइठ । हम्र हमार डिउँटावन् असिक बेवास्टा कर्ठि ।
अउर जाटक मनै रोज्ज पुजा पाठ कर्ठ । बिसेस पुजा बिसेस डिनम कर्ठ । टर टिउह्वारक ब्याला आपन मेरिक चलन अन्सार पुजा कर्ठ । मने हम्र थारु टर टिउह्वार ओ बिसेस अवस्ठम केल पुजा कर्ठि । ज्याकर कारन आस्ठा ओ बिस्वास कमजोर हुइटि जाइटा कि कना लागठ । गुर्वा कलक झारफुँक करुइया केल हुइट कना हमारम गलत ढारना बा । गुर्वा गुरु हुइट । ज्ञान हुइलक मनै हुइट । पुजा पाठम गुरै कर्ना बिद्वान ओ गुनवान मनै हुइट । टर हम्र गुर्वा कलक भुट भगैना, झारफुँक कर्ना मनैयक रुपम सिमिट कैक महत्व घटा डेल बाटि ।
सरकारी संयन्त्र जबरजस्ट हिन्दुकरन कर्टि बा । हिन्दु ढर्मसे सम्बन्ढिट मठ, मन्दिर, पुजाआजा, धार्मिक कार्यक्रमक लाग लाखौं करोडौं छुट्या डिहठ । थारुन्हँक लाग फुटल कौरि फे नि रहठ । हम्र ना ट माँग जन्ल हुइटि ना ट हमार नेटन हमार डिउँटनक लाग कुछ कर परठ कना मजा चेटना हुइटिन । केक्रो पुजापाठ हुइबेर लाखौं दान कैडेठ टर आपन ढरम, संस्कार ओ संस्कृटिसे जोर्गिलक ढार्मिक कार्यक्रमक लाग ना ट चासो डेखैठ, ना ट सहयोग कर्ठ ।
हम्र छोटिहँ से पर्वट्यन्क दशैं, तिहार, रामनवमी, तिज, ऋषि पञ्चमी, स्वस्थानी, नाग पञ्चमी, जनै पूर्णिमक बारेम कक्षक किटाबिम घोट घोट पहर्टि अइलि । मस्टर्वन्क पिटाइ से बचक लाग पानी पियहस पिलि यि टिउह्वार । हिकन्हँक यिह टिउह्वारक छुट्टिम हम्र फे मग्नमस्ट होक मनैलि बल कै कैख । टर स्कुलम हम्र हमार माघ, डस्या, डेवारि, गुर्या, अस्टिम्की, अट्वारिक बारेम कब्बु पर्ह नि पैलि । असिक हुइल से ट हम्र अउरक डेबी डिउँटन्हँक बारेम भर निखोर निखोर जन्ना हुइलि । हमार डिउँटन भर भुट बनाक बिस्रा डेलि । यि हस्तक्षेपकारी राज्यक हमार उप्पर ठोपारल बाढ्यटा हो । जौन फाँडामे थारु बझ्टि गैलि ।
बाउँ पाँजर लेखक सोम डेमनडौरा
हुइट हुइट जसिहँक घर फुट्टि गैल थारुन् ओसिहँक बर्कान कि ट छोट्कान ओंर डिउँटा जैना ओ उहैं पलि रना । टबसे हमार फे डिउँटा बाट कना सम्झ नि सेक्ठ । आब उहिंका डिउँटा बोक्ना झ्याउ से छुट्कारा पाइहस हुइठिन् । ज्याकर घर डिउँटा बाट, हुँक्र फे ढिर ढिर पुजा घटैटि घटैटि डिउँटन फे कुल्वम लब्डाक घटा डेठ । आब भबिस्यक सन्टानहँ आपन डिउँटावन् कसिक चिन्हैना ट ? ओ उहिंका हमार पहिचान का हो कैक कसिक बुझैना ? यि सब्से बरवार प्रस्न खिझ्यैटि रहठ ।
कसिक बचाइ सेक्जाइ ढर्म ओ संस्कृटि ?
जसिहँक हम्र गल्टि कर्टि बाटि ओसिहँक ठोर्चे केल बुद्धि लगैना हो कलसे हम्र हमार डिउँटा बचाइ सेक्डर्बि । टर याकर लाग अप्नक आस्था ओ बिश्वास भर नि मुव हुइल । मै के हुइटुँ, हम्र के हुइटि कना कुछ बुझाइ हुइना जरुरि बा ।
१. आपन लर्कन डिउँटा चिन्हाइः
जिहिंका हम्र हमार रक्षा करुइया कैक हमार डिहुरार, मर्वा ओ ठन्ह्वम बिराजमान करैल बाटि हुँकहन डेबी डिउँटा कैक चिन्हाइ । गुर्वावा, मैया, जगनठ्या, ढरमरज्वा, डेमनरौरा, जोगेठ्वा, डहरचन्डी, सौंरा, बहर्नी, ब्याँटिक लठ्ठी ओ टरवालक महत्व, महिमा ओ भुमिका बट्वाइ ।
२. डर्सन ढ्वाग कराइः
हम्र कहुँ बाहर डुर जाइ लग्ठि या कुहँसे अइलि कलसे हम्र हमार डिउँटावन् सम्झठि । याकर लाग जैनासे पहिल ओ कहुँसे आइल ब्याला डिहुरारम रलक डिउँटाव डर्सन ढ्वाग लग्ना बानिक विकास करि ओ कराइ । डग्रिम डेउठन्ह्वा पर्गिल कलसे सम्मान सहिट हमार डिउँटावन् ढ्वाग लागि । असिक करबेर क्वारम रलक, पन्ज्र रलक लर्का का जे असिक कर्ठ कैक मनम प्रस्न उठहिन् । हुँक्र एकडिन जरुर पुछहिं यि के हुइट डाइ ? हिंकहन् का जे ढ्वाग लग्ठ बाबा ? टब हम्र लरौसिसे हमार डिउँटावनक बारेम जनैना सक्छेम हुइबि । टब्बहँ से लर्का चिह्न्टि जैहिं हमार डिउँटावन् ।
३. डेउठन्ह्वा सुढारः
गाउँक सझ्या डिउँटा बैठ्ना डेउठन्ह्वक हरेक डिन सरसफाइ कर परल । वाकर लाग गाउँक गुर्वा ओ केसौका ढरमसाला बनाक उहैं बैठ्ना मेरिक व्यबस्ठा मिलाइ परल । उहाँ ढरम्से सम्बन्ढिट पोस्टा, सिडी, सुन्ना सामानक व्यबस्ठा मिलाइ परल । हरेक डिन सन्झ्या, बिन्ह्या गुर्वा ओ केसौका डेउठन्वम पुजापाठ् कर्ना रिटि बैठाइ परल ।
४. मन्टर लेना ओ बँट्ना रिटिः
ढ्यार जसिन गुर्वन मन्टर केल जन्ठ । यि मन्टरक अर्ठ का हो कैक पुछबेर अन्कना जैठ । थारुन्हँक धार्मिक काव्य महाकाव्य बा । गुर्वावक जर्मौटी, बर्किमार, फुलवार, सख्या गिटक अर्ठ, महट्व ओ कह खोज्लक बाट पुछबेर नि जन्टु कठ । जेम्न डिउँटावनक महट्व, भूमिका, ज्ञान, बिश्वास, आस्ठा बा उहिंका हम्र अर्ठ्याइ नि सेक्ली कलसे ट वाकर का महट्व । जब महट्व नि हो कलसे का जे घरम ढर्ना ? का जे पहर्ना ? का जे अउर जहन बुझैना ? एकठो गम्भिर प्रस्न । उह मार जे जन्ल बा, उहिंसे सिखि । अइना डिनम आपन घरक हरेक लर्कन यि ढर्मक काव्यक बारेम सिखाइ ।
५. गुर्वा बनाइः
गुर्वा बन्बो ट डुख हुइठ कना आब्बक गलट बुझाइ बा । गुर्वा टिन मेरिक रठ कना हम्र बुझाइ नि स्याकठुइ । पैल्हा गुर्वा हुइट गाउँक सझ्या डिउँटा सम्हरुइया । ज्याकर खास भुमिका गाउँक डिउँटावन् पूज्ना, मनैना ओ सम्हर्ना हो । यि गुर्वा चहलसे झारफुँक, गुरैपाटि फे कर सेक्ठ । टर हिंकन्हँक खास भुमिका गाउँक ठन्ह्वमका बर्का गुर्वाक जिम्मेवारिम बाँढक चाहि । हिंकन्हँक पारिस्रमिक फे हुइना चाहि । डोसर गुर्वा कलक घरक डिउँटावन् पुजा कर्ना ओ सम्हर्ना गुर्वा । जे आपन डेबी डिउँटनक बारेम जानठ ओ मन्टरक ज्ञान रठिन् । टिस्रा गुर्वा कलक मन्टर जन्ना ओ झारफुँक करुइया हुइट । असिक गुर्वन्क भावनाट्मक बर्गिकरन कर सेक्लसे अइना पुस्टाहँ गुरै ज्ञान, गुर्वा ओ गुर्वावा बन्ना प्रेरना मिल्टिन् । गुर्वा बन्ना कलक बुद्धट्व पैना हो । गुर्वा कलक ज्ञानी मनै बन्ना हो कना सिखाइ बनैना जरुरि बा ।
६. घर घरम डिउँटाः
अउरक डिउँटा सजैना भर ठाउँ रना, हमार डिउँटा ढर्ना ठाउँ नि पुग्ना यि अज्ञानता हो । घरक आघ मन्दिर बनाइट । घरक भिटा भर पोस्टरम बनाइल् डेबी डिउँटा टाँगट । टर डिहुरारक एक कोन्वम अटा जैना आपन डिउँटन उस्टा डिहटि हम्र । यडि ढ्यार डिउँटा बाट कलसे समय अनुसार परिमार्जन कर मिल्ना छुट बा हमार रिटिरिवाज ओ संस्कारम । असिक फे ट कर सेक्जाइठ् । डिउँटा झ्याउ नि हुइट हमार जिना, चल्ना ओ रना आढार हुइट । ज्ञानक स्रोट हुइट । आस्ठा ओ पविट्रटाक प्रटिक हुइट । घरम डिउँटा बाट कलसे बाहिर फे डिउँटा बाट । मनम डिउँटा नि हुइट कलसे कहुँ फे नि हुइट ।
७. ढर्मक सन्डेसः
आपन डेबी डिउँटन चिन्हाइ, आपन ढर्मक सन्डेसक बारेम अउर जहन जनाइक लाग कागट, लुग्गा, कठ्वा, पठ्ठर, स्वान, चाँडि, पिट्टर ओ जहाँ जहाँ सेक्जाइठ, उहाँ उहाँ छपाइ कर्ना जरुरि बा । लगैना लुग्गम का जे हमार डिउँटनक प्रतिक नि रना ? हमार गुर्वावक, सम्ह्रौटिक डुइ लाइन काजे छपाइ नि सेक्ना ? यडि असिक कर सेक्लि कलसे अउर समुडाय ओ ढर्मक मनैन हमार ढर्म, संस्कार, संस्कृटिक बारेम चासो बर्हहिन् कलसे हमार समुडाय भिट्टरक मनै आपन ढर्मक पर्टि मैया ओ सम्मान बर्हहिन् ।
८. ढार्मिक प्रवचन उट्सबः
पहिल पहिल घर घरम सत्यनारायणक खिस्सा बाचन ह्वाए । जिहिंका कम्र काठा कर्ना कहि । आब्ब गाउँ गाउँक, स्कुल स्कुलम महायज्ञ हुइठ । भागवत गीता महाज्ञान पाठ हुइट । ढार्मिक प्रबचन हुइठ । जेम्न मनै लाखौं लाख दान कैडेठ । जिहिंम प्रवचन कैगिलक बाट मनम ढर्ठ । हमार ठे फे ट गुर्वावक जर्मौटी बा । बर्किमार, फुलमार, ढुमरु, अस्टिम्कीक गिट बा । का हम्र याकर प्रवचन कर्ना, यिहिंका अठर््यैना ओ यम्न रलक ज्ञान बाँट नि सेक्ना ? जरुर सेक्जाइ । टर नि बुझठ सम कसिक कर्ना ट ? जिम्मेवारी ट हमार हो जे हमार पहिचान बचैना । गाउँ गाउँम डस्यक ब्यालम भ्वाँकर लगाक बर्किमार प्रवचन करि । अस्टिम्किक ब्यालम अस्टिम्कि काव्य, अट्वारिक ब्यालम भ्याँवक भजन, हार्या गुरैक ब्यालम गुवार्वक जर्मौटि या जौन ब्यालम फे प्रवचन उट्सब मनाइ सेक्जाइ । यडि अट्रा नि कर पैलि कलसे अइना बिस बरस्म थारु के हुइट कना प्रस्नक चिरफार हमार अइना पुस्टन करहिं नि सेक्हिं ।
९. ढार्मिक पोस्टा डस्टाबेजिकरनः
संस्कृटि का हो कैक पोस्टा निक्रटा । साहिट्य का हो, गजल, कविटा, बट्कोहिक बारेम पोस्टा छपटा । टर साहिट्यक मुल स्रोट रलक काव्य, महाकाव्य छपाइ नि स्याकठुइटि । गुर्वावक जर्मौटी, बर्किमार, फुलवार जसिन काव्यहँ आब्बक लर्काओं बुझ सेक्ना मेरिक लिरौसि, सरलिकृट बनाइ नि स्याकठुइ । यडि अट्रा कर सेक्लि कलसे हमार काव्य ओ ढर्मक ज्ञान अइना पुस्टा सहजसे अपनाइ सेकि ।
१०. झोंर्या अभियानः
ढार्मिक, साँस्कृटिक अभियान, उट्सब चलाइक लाग पैसा बरवार भुमिका ख्यालठ् । पैसा बा कलसे कुछ ना कुछ कर्ना उपाइ चलठ् । टर फे बिचार, ज्ञान, सचेतना, बौद्धिकता, सिर्जनशिलता, लगाब ओ झुकाब हुइना फे जरुरि बा । यडि मनै सोंच पैडा कर नि स्याकठुइट कलसे पैसा फे काम नि कर स्याकठ् । पैसा साढन हो साढ्य नि हो । साढनहँ चलाइ जान परठ् । टर यि ब्यालासम पुगबेर थारु समुडायम फे बहुट जे लिख पहर गैल बाट । उहमार बरवार बरवार काम करक लाग पैसा संकलन कर्ना, बजेट निकासा कर्ना, बजेट बिनियोजन कर्ना, योजना बनैना ओ कोस संकलन कर्ना जरुरि बा । गाउँ गाउँम गुर्वा, केसौका ओ चौकिडर्वक लाग टिहाइ उठैठ । यिह ब्याला ढार्मिक कोस बर्हाइक लाग सहजसे ठप टिहाइ उठाइ सेक्जाइ । किउ किउ पैसा टिहाइक रुपम डिह सेकहिं । झोंर्या अभियानक रुपमा हमार ढार्मिक उट्ठानक लाग कोस संकलन कर्ना सस्टा उपाय बा ।
११. गुर्वा, केसौकनक सम्मानः
हमार रिटिरिवाज ओ संस्कार, संस्कृटि सम्मान कर्ना मेरिक बा । डस्यम आपन पुर्खन पिट्टर डेक सम्मान जनैठि । घरम अइलक पहुनन् मान मर्जाट, स्वागट, सम्मान कर्ठि । टर जे गाउँक विकास, पहिचानक अख्वारि करठ या समुडाय चिन्हैना काम करठ ओसिन मनैन डेख्ना, सुन्ना ओ महसुस कर्ना मेरिक सम्मान डिह नि स्याकठुइ । कबुकाल बरवार कार्यक्रमम बलाक सम्मान कर्ना, वाकर भुमिका ओ कर्टव्यक बारेम प्रसंसा कैडेना हो कलसे मनैन् आभिन मजा काम कर्ना मन लग्ठिन । हमार गुर्वा, केसौका, चौकिडर्वा ओ सोर्हिन्यन् फे सम्मान कर सेक्लसे ढार्मिक ज्ञानक लाग उट्प्रेरना बर्हहिन । असिन कर्लसे अइना युवा पुस्टा फे गुर्वा बन्ना, ज्ञान लेना बानिक विकास ओ ढर्म, संस्कृटिक बारेम जन्ना जाँगर चलहिन ।
१२.स्थानीय तहहँ दबाबः
अउर जन्हँक ढर्मक लाग मठ, मन्दिर बनैना जग्गा, बजेट छुट्याइ बन्ना हमार थारुनक डेउठन्ह्वा बनैना बजेट नि छुट्यैना ? यि ट बरवार बिभेद हो । यम्न डुइ मेरिक बा । चाल कर्लसे ठोर्चे डारहस कर्ना फे हेराडेना । कहुँ कहुँ चाल नि कर्ना । हम्र हमार ढर्म, संस्कृटि, संस्कारक संरक्छेन ओ विकासक लाग स्थानीय तहम लगाटार वकालट कर पर्ना बा । इहि आन्दोलनक मुद्दा बनाक लैजाइ पर्ना बा । ओसहक यि सवालम संघिय सरकार ओ प्रदेश सरकारह फे डबाब डेहहि पर्ना बा ।
१३. गुर्वावा डिवसः
जबसम हल्ला नि कर्बो ट किउ निसुनठ् । किउ नि सुनठ् कलसे किउ नि जानठ् । यडि जन्ल नि हुइट जनैना ओ लिख्ना काम नि कर्ठ । उहमार, आब संसारक मानव समुडायहँ थारुन्हँक डिउँटा यि हुइटिन कैक जनाइ पर्ना बा । याकर लाग हार्या गुरै (बर्हनख्ना) क ब्यालम गुर्वावा डिवस ढुमढामक साठ मनाइ पर्ना बा । गाउँ गाउँम गुर्वावक प्रटिमुर्टि सहिट र्याली निकारि, गुर्वावक भजन गवाइ । टब कसिक नि चिन्हही हमार डिउँटावन ?
गोंरि मराइ
ढर्म, संस्कृटि, संस्कार, भेसभुसा, चालचलन हमार पहिचानक आढार हो । हमार संस्कृटि बा ट हम्र बाटि, यि नि हो कलसे हम्र नि हुइटि । यि बाट घाम जसिन छर्लंग बा । आपन डिउँटावन भुट जिन बनाइ । भासा बड्लि, बिचार बड्लि । आपन डिउँटावन डिउँटा कहि । डिउँटावन् चिन्हाइक लाग, ओइनक महिमा बर्हाइक लाग कमजोरि सँच्याइ ओ अपन गाउँसे सुढारक परगा बर्हाइ । जय गुर्बाबा !
राजापुर नगरपालिका, जोतपुर, बर्दिया, हालः नेपालगन्ज
साभारः गोरखापत्र दैनिक, २०८२, कार्तिक १८, थारु भासा पृस्ठ
demandaura.som@gmail.com