सुदूरपश्चिम र लुम्बिनी प्रदेशमा आज अट्वारी पर्व मनाइँदै, सरकारले दियो सार्वजनिक बिदा

सुदूरपश्चिम र लुम्बिनी प्रदेशमा आज अट्वारी पर्व मनाइँदै, सरकारले दियो सार्वजनिक बिदा

१०८६ दिन अगाडि

|

३१ भदौ २०८०

मन्त्रीको सचिवालयबाट भन्दै कर्मचारीसँग धमाधम रकम उठाउँदै

मन्त्रीको सचिवालयबाट भन्दै कर्मचारीसँग धमाधम रकम उठाउँदै

१०८६ दिन अगाडि

|

३० भदौ २०८०

कैलालीको भजनी नगरपालिकाका पशु सेवा प्राविधिक त्रिलोकनाथ चौधरीलाई गत शनिबार (भदौ २३) अपरिचित नम्बरबाट फोन आउँछ । अभिवादनसँगै सो व्यक्तिले आफ्नो परिचय दिन्छ, आफू सुदूरपश्चिम सरकारको भूमि व्यवस्था कृषि तथा सहकारी मन्त्रीको स्वकीय सचिव विकास ऐर हो भनेर । अनि निकै विनम्रतापूर्व भन्छ, ‘म तपाईंलाई चिन्छु, तपाईं मलाई चिन्नु हुन्न ! मन्त्रीज्यूको मलाई आदेश छ, एकदमै इमर्जेन्सी भयो । म बाहिर भएकोले व्यवस्थापन गर्न सकिरहेको छैन । उहाँलाई थोरै पैसा चाहिएको छ । पठाइदिनुस् न ! म पछि मन्त्रालयबाट मिलाइदिन्छु ।’ यति सुनेपछि त्रिलोकनाथ चौधरी नतमस्तक हुन्छन् । चिनेकै मान्छे, त्यो पनि मन्त्री यूले मागेपछि दिनलाई कर लाग्छ । उनले ६ हजार रुपैयाँ सो व्यक्तिले भनेअनुसारको ई–सेवा आईडीमार्फत पैसा पठाउँछन् । एकछिनपछि उनले आफ्नै सहकर्मी नगरपालिकाको कृषि शाखामा कार्यरत दिनेश कुमार चौधरीले पनि सोही व्यक्तिलाई सोही नम्बरमार्फत पैसा पठाएको खबर पाउँछन् । त्यसपछि दुवै जनाले खोजी नीति गर्छन् । अनि थाहा पाउँछन्, आफूहरू ठगिएको । दिनेश कुमार चौधरी भन्छन्, ‘मन्त्रीज्यूले मागेपछि दिइदिऊ लाग्यो । मैले पनि ईसेवामार्फत २ हजार रुपैयाँ पठाइ दिए ।’ दिनेश र त्रिलोकनाथ चौधरीले मिमसरा कुमारी महतराको नाममा ईसेवा आइडी ९८५११७३३१८ मा पठाएका हुन् । भजनी नगरपालिकामै कार्यरत वैभव चौधरीसँग पनि पैसा मागेको तर उनी जोगिएको बताइएको छ । यसरी सुदूरपश्चिम प्रदेशका भूमि व्यवस्था कृषि तथा सहकारी मन्त्रीको नाममा रकम असुली गर्ने गिरोह नै सक्रिय भएको पाइएको छ । सो गिरोहले प्रदेशका विभिन्न स्थानीय तह अन्तरगतका कृषि शाखामा कार्यरत कर्मचारीहरूसँग पैसा मागिरहेको पाइएको हो । प्रदेश सरकारका भूमि व्यवस्था कृषि तथा सहकारी मन्त्री रामेश्वर चौधरी र राज्यमन्त्री कैलाश चौधरीको निजी सचिवालयका नाम उल्लेख गरेर रकम असुली रहेको पाइएको हो । कैलालीको जानकी गाउँपालिकाका कृषि शाखा प्रमुख लालवीर चौधरीले पनि सोही नम्बरबाट सोही मान्छेले फोन गरेर पैसा मागेको बताउँछन् । तर आफूले चिनैकै मन्त्री, त्यो पनि आफ्नै क्षेत्रबाट निर्वाचित भएका जनप्रतिनिधिबाटै सत्यतथ्य बुझ्नलाई राज्यमन्त्री कैलाश चौधरीलाई फोन गरेको सुनाउँछन् । आफूहरू कसैसँग पनि पैसा नमागेको राज्यमन्त्री चौधरीबाट सत्यता थाहा पाएपछि उनी पैसा पठाउन रोकिए । लालवीर भन्छन्, ‘म त दिनलाई तयार भइसकेको । अनि मन्त्रीज्यूलाई के त्यस्तो आपत् आइलाग्यो, भनेर सत्यता बुझ्न फोन गरे । र, ठगिनबाट जोगिए ।’ आफूसँग १० हजार रुपैयाँ मागेको बताउँदै लालवीर चौधरीले गाउँपालिकामै कार्यरत पशु सेवा अधिकृत नरबहादुर कार्कीसँग १५ हजार र कृषि शाखाकै चक्रप्रसाद भाटसँग ५ हजार रुपैयाँ मागेको जानकारी दिए । तर आफूहरू तीनै जना जोगिएको उनको भनाइ छ । कसैले आफूहरूलाई ठग्न खोजेको भन्दै उनीहरूले इलाका प्रहरी कार्यालय टीकापुरमा व्यक्तिको पहिचानसहित कारबाहीको लागि उजुरी दिएका छन् । भदौ २४ गते इलाका प्रहरी कार्यालय टीकापुरमा उजुरी दिएपछि प्रहरीले अनुसन्धान थालेको छ । प्रहरीलाई नेपाल टेलिकमले उपलब्ध गराएको कल डिटेल अनुसार सो पोष्टपेड मोबाइल नम्बर ९८५११७३३१८ कालिकोट मुगराहारा समाला गाउँका अम्मरराज सिजुवालको नाममा दर्ता भएको खुलेको छ । कैलालीका प्रहरी प्रमुख तथा प्रहरी उपरीक्षक देवेन्द्र पालले घटनाबारे अनुसन्धान जारी रहेको बताउँदै पैसा माग्ने व्यक्तिले जिल्ला बाहिरबाट फोन गरेर पैसा मागेको बताए ।  आफूहरूको नामबाट कसैले पैसा मागिरहेको थाहा पाएपछि आफूहरूले सबै पक्षलाई सचेत रहन आग्रह गरेको राज्यमन्त्री कैलाश चौधरीले बताए । राज्यमन्त्री चौधरीले भने, ‘कसैले हाम्रो नाम वा सचिवालयको नाम प्रयोग गरेर असुली धन्दा मच्चाएको खबरले हामी दुःखी भएका छौँ । हामी जनताका सेवक हौ । जनताबाट १ पैसासम्म माग्ने हाम्रो नैतिकताले दिँदैन । हामी कल्पनासम्म गर्न सक्दैनौ । त्यसैले त्यस्तो ठगी धन्दाबारे जानकारी पाउने बित्तिकै सबैलाई सचेत रहन अपिल गरेका छौँ । साथै आवश्यक कारबाहीको लागि प्रहरी प्रशासन समक्ष जोडदार माग समेत गरेका छौ ।’ 

जसपाको थरुहट राष्ट्रिय समिति गठन

जसपाको थरुहट राष्ट्रिय समिति गठन

१०८८ दिन अगाडि

|

२९ भदौ २०८०

जनता समाजवादी पार्टी (जसपा) नेपालको थरुहट राष्ट्रिय समिति (सुदूरपश्चिम प्रदेश) गठन गरिएको छ। प्रदेशस्तरिय विस्तारित बैठकले जनक चौधरीको अध्यक्षतामा थरुहट राष्ट्रिय समिति (सुदूरपश्चिम प्रदेश) गठन गरेको, बैठकबाट प्रदेश अनुशासन आयोगको अध्यक्षमा चन्द्रप्रकाश चौधरी र निर्वाचन आयोगको अध्यक्षमा घनश्याम कुश्मीलाई चयन गरिएको छ।  पार्टीका केन्द्रीय कार्यकारिणी समिति सदस्य राजेन्द्र श्रेष्ठको प्रमुख आतिथ्यतामा सम्पन्न बैठकमा पार्टीका केन्द्रीय सदस्य, केन्द्रीय निकायका पदाधिकारी तथा सदस्य, सङ्घीय परिषद् सदस्य, प्रदेश कार्यकारिणी समिति सदस्य, प्रदेश समिति सदस्य, प्रदेश तथा जिल्ला तहका अगुवा नेता कार्यकर्ताको उपस्थिति रहेको सो पार्टीले जनाएको छ। 

रामसागर चौधरीको पुर्विया थारू लोकगीत (चोरखेलिया नाच) 

रामसागर चौधरीको पुर्विया थारू लोकगीत (चोरखेलिया नाच) 

१०८९ दिन अगाडि

|

२८ भदौ २०८०

दिनेश पौडेल कसैलाई कहिल्यै नसकिने काममा फँसाउने मन छ भने उसलाई लोकगीतको सङ्कलनको काम लगाउनुहोस् । यस कामबाट उसले जे कमाउँछ, त्यसमा नब्बे प्रतिशतचाहिँ अपजस नै कमाउनेछ । यस्तो दुस्साहसी र दुःखी काम रोजेका छन् इटहरीको खनारका रामसागर चौधरीले । उनले पुर्विया थारू भाषामा गाइने लोकगीतको सङ्कलन गर्ने कठोर र अप्रिय बाटो रोजेका छन् । २०८० साल जेठमा प्रकाशित यो सङ्कलन दुहबी नगरपालिका सुनसरीले छपाइखर्च ब्यहोरी प्रकाशित भएको छ, तर जम्मा ३०० प्रतिमात्र छापिएको जान्दा बडो दुःख लाग्छ, किन नगरपालिकाले यति थोरै छाप्न सहयोग गरेको ? ३००० प्रति छापेर अत्यन्त सस्तो मूल्यमा हरेक थारू चौधरीहरूको घरघरमा पुर्याउने प्रबन्ध गर्नुपर्ने थियो । मोरङ्गिया थारू लोकनाचका नायक, मेरिया, मरदङ्गिया, गवैया, धोरैया, नटुवा आदिप्रति सादर समर्पित यस कृतिलाई दुहबी नपाका मेयर वेदनारायण गछदार, श्रवणकुमार सुथियार थारू र लेखकका मन्तव्यले पाठकलाई कृतिको महत्त्व बताउँछन् । लेखकले कृतिलाई अठार शीर्षकमा बाँडेका छन् । सुरुमा चोरखेलिया नाचको परिचयअन्तर्गत यसको आठ पेज लामो तर गहिरो अध्ययन र विश्लेषण प्रस्तुत गरेका छन् । यस गीतको सुरुमा विभिन्न देवताहरूप्रति सम्मान प्रकट गर्दै गायनका लागि भगवान्को आशीर्वाद मागिएको छ । अनि गीतमा प्रवेश गर्दै विभिन्न देवताको आराधना छ । यसपछि विभिन्न सिलोकहरू दिइएको छ । परम्पराअनुसार जसरी चोरखेलिया नाच र गायन गरिन्छ सोही क्रममा गीतहरू राखिएको छ । सिलोकहरूपछि विभिन्न किसिमका सोरठी छन् । फेरि सिलोकहरूको शृङ्खला छ । अनि केही दोहा छन् । रास गीतहरू, तिरहुते गीतहरू, कृष्ण–सुदामा आदिका कथाका गीतहरू यसपछि छन् । अनि रामकथा गाइने रहेछ । यसरी हाम्रो  संस्कृतिको अभिन्न अङ्गको रूपमा रहेको थारू संस्कृतिका अनेक पक्षपाटाहरू यस लोकगीतमा बुझ्न पाइन्छ । यिनमा भनिने कथा कति हृदयस्पर्शी ढङ्गमा प्रस्तुत छन् नमुना हेरौँ, (कृष्णकथामा सुदामा–पत्नीले आफ्ना पतिलाई परिवारको गरिबीबाट मुक्तिका लागि कोसिस गर्न उक्साउँछिन् । तिमी कृष्णका बाल्यसखा हौ, जाऊ, श्रीकृष्णसँग गएर केही धन मागी ल्याऊ । उनी द्वारकामा महाराजाको शानसौकत र ऐश्वर्यमा छन् । पत्नीको टोकसो खप्न नसकेपछि पति कसरी श्रीकृष्णको दर्शनार्थ द्वारकातर्फ लाग्छन् आदि कथालाई सुन्दर शाब्दिक तथा लयात्मक चित्रण गरिन्छ यहाँ ।) गीत १ ब्राह्मणी  बयसी गमावल कि हे ब्राहमन.... तीनी त्रिलोक के ठाकुर सङही जाई कहाई ? ।।१।। जाई कहे प्रभुके दुखन सोमत सेहो नहि जाई ।।२।। गीत २  ब्राह्मण  कौन गतिसे जायव ब्राहमनी ... सवही उतिम हो सवही बनावल देखा देखी लोक बाधिनाई ब्राहमनी ।।१।। छुछे हाथ निआदर शंका पछा वैसि रहल लजाई ।।२।। राजा गुरु मित्र हिते जे जुरे से लेके जाई ।।३।। किछु सनेस कलेस किये पत्र लेखि लेखाई ।।४।। गीत ३ः मागी आनलक दस घर ब्राहमनी मिलल अन्न सरबस ।।१।। घर नहिं उखडी भि कहे ब्राहमनी छाँट लेजाईत कोना ।।२।। घर नहिं खपरी भि हे ब्राहमनी भुजल जाइ कोना ।।३।। बित एक गुदल फाटल हे बान्हल पोटरी दाये ।।४।। कृष्ण के बेसर मान हे ब्राहमनी मुख गुन बुझेमे कृपाल ।।५।। ७४ पृष्ठमा समेटिएको एक गम्भीर, व्यापक तथा सूक्ष्म सांस्कृतिक अध्ययनको मूल्य रु ३००।– धेरै नहोला । तर नगरपालिकाले छपाइखर्चमा सहायता दिएपछि यस कृतिको मूल्य अलिक कम राखेको भए सर्वसाधारण जसले पनि एक प्रति किनेर आफ्नो घरमा प्रेमपूर्वक राख्न पाउने थियो भन्ने मलाई लाग्छ । छपाइको स्तर, कागज आदि अत्यन्त लोभलाग्दो छ । पुस्तकको कभरका भित्री पृष्ठमा चोरखेलिया नाचका चार सुन्दर फोटोहरू दिइएको छ । यिनले यस नाचलाई अझ स्पष्ट पार्न सफल छन् । लेखकको मेहनत स्तुत्य छ, प्रशंसनीय र वन्दनीय छ । जातीय गौरवको रक्षा र प्रवद्र्धनको दिशामा रामसागर चौधरीको देनलाई समस्त नेपालीले खुला दिलले स्वीकार गर्नेछन् । उनको कलमले अझ बढी अध्ययन–अनुसन्धान गर्न सफल होओस् । नेपाली जातिको गौरवगाथा, गौरवमय परम्परा र संस्कृतिको जगर्ना एवम् विकासमा रामसागर चौधरीको योगदानले अरूलाई पनि प्रेरणा प्राप्त होस् । शुभकामना ।

साहित्यकार राजेन्द्र पराजुलीको निधनमा के भन्छन् साहित्यकार ?

साहित्यकार राजेन्द्र पराजुलीको निधनमा के भन्छन् साहित्यकार ?

१०९० दिन अगाडि

|

२६ भदौ २०८०

साहित्यकार राजेन्द्र पराजुलीको भदौ २६ गते मंगलवार विहान निधन भएको छ । केही दिनदेखि निमोनियाबाट पीडित पराजुलीको आज बिहान बी एन्ड बी अस्पतालमा निधन भएको हो । उनको आजै पशुपति आर्यघाटमा दाहसंस्कार गरिएको छ । निमोनिया उपचारका लागि हिजो राति बी एन्ड बी हस्पिटलको इमर्जेन्सीमा भर्ना गरी उपचारका क्रममा आज बिहान ७ बजे उनको निधन भएको हो । उनको दिउँसो २ बजे पशुपति आर्यघाटमा अन्त्येष्टि गरिने पारिवारिक स्रोतले जनाएको छ । काठमाडौँको कोटेश्वरमा जन्मेहुर्केका पराजुलीका ‘अघोरी’, ‘शुक्रराज शास्त्रीको चस्मा’, ‘जन्तमन्तर’ र ‘कोटेश्वरको केटो’ लगायत दर्जन कृति चर्चित छन् ।  उनले राजधानी दैनिक, नेपाल समाचारपत्र, आर्थिक दैनिक, नागरिक, बाह्रखरी, देखापढी, फरक धारसहित विभिन्न टेलिभिजन र एफएममा संवाददाता तथा सम्पादक, सल्लाहकार सम्पादकका रूपमा काम गरेका छन् ।  अखबार क्षेत्रमा उनले करिब २३ वर्ष विताए भने साहित्यिक पत्रकारितामा करिब ३० वर्ष बिताएका थिए । के भन्छन् साहित्यकार ? उनको निधनवारे नयनराज पाण्डे भन्छन्, ‘लेखक न थियौ, कहिलेकाहीँ अनेक कुराले मन दुख्थ्यो होला । तर, मुस्कुराउन कहिल्यै छाडेनौ । संघर्ष सधैं गरिरह्यौ । तर,  सधैं उत्साहमै रह्यौ । केही नयाँ लेख्न थालेपछि बालकझैं फुर्कन्थ्यौ । एकपटक उहिल्यै भयानक सडक दुर्घटनाबाट बाँचेदेखि तिमी झनै जीवन्त भएका थियौ र जिन्दगीसित गुनासो गर्दैनथ्यौ । धेरै पाउने लोभै थिएन । थोरैमा मख्ख पर्ने बानी तिम्रो । कुण्ठा थिएन । घमण्ड छँदै थिएन । कतिपटक झगडा गरियो । तर, बोल्न कहिल्यै छाडेनौ । बाँच्नु त तिमीजस्तो पो बाँच्नु । तिम्रो अप्रत्याशित प्रस्थानले केही अत्यायो अवश्य । तर, तिम्रो ुबाँच्नुुसित मेरो सधैं ईष्या रहनेछ । अलबिदा त भन्दै भन्दिनँ । श्रद्धाञ्जलि झनै भन्दिनँ । भेट त फेरि पनि भैरहनेछ । तिम्रा अक्षरहरू मर्दैनन् नि त ।  बिहानभरि खुब रोएँ । अब रून्नँ । तिमी जाने बाटोमा मेरो आँसु हुने छैन दोस्त १’ त्यसैगरी उनको निधनवारे नारायण वाग्ले भन्छन्, ‘‘राजेन्द्र पराजुली सधैं संघर्षरत पत्रकार, जहिल्यै जुझारू लेखक। नयाँ कथा संग्रह ‘जन्तरमन्तर’ घोषणा गरेर हामी सबैलाई छक्याएर सधैंका लागि बिदा भएको पत्याउन मन छैन। धेरै लेख्ने धोको बाँकी राखेर त्यसरी हिंड्न कहाँ पाइन्छ, मित्र, हार्दिक सम्झना ।’ उता, महेशविक्रम शाह भन्छन्, ‘प्रिय मित्र, तिमी यसरी अचानक, अप्रत्याशित रुपमा हामीलाई गहिरो शोकमा डुबाउँदै सदाका लागि छुट्टिएर जानेछौ भन्ने कल्पनासम्म थिएन । सायद क्षणभङ्गुर जीवनको कटु सत्य यही हो । तिमीले छोडेर गएका कथाहरुबाट हामी तिमीलाई सदा सम्झिरहने छौँ । प्रिय कथाकार स्व। राजेन्द्र पराजुलीमा भावपूर्ण श्रद्धाञ्जली । शोकाकुल परिवारमा गहिरो समवेदना ।’ उता प्रमोद प्रधान लेख्छन्, ‘भर्खर पशुपति आर्यघाटबाट घर आइपुगेको छु, प्रिय मित्र, साहित्यकार एवम् पत्रकार राजेन्द्र पराजुलीको महाप्रस्थानको साक्षी बनेर । करिब ५ वर्ष एउटै कक्षका दुई बेग्लाबेग्लै टेबुलमा बसेर  आर्थिक समाचार सम्पादन गरेको याद आइरहेछ । जाने उमेर भएकै थिएन । मभन्दा ६ वर्ष कान्छो, नेपाली भाषा साहित्यमा कहिल्यै नबिर्सिने नाम । अश्रुपुरित नयनले हार्दिक श्रद्धाञ्जलि भन्दैछु ।’ उता डा विप्लव ढकाल लेख्छन्, ‘प्रिय राजेन्द्र, फेरि साँझ परेको छ । म विचारशून्य बनेको छु । रित्तो बनेको छु । तिमी धूवाँ बनेर भरखरै महाशून्यमा प्रस्थान गर्यौ । म आर्यघाटबाट भरखरै घरमा आइपुगेको छु । बाहिर झरी परिरहेको छ । म भित्रभित्रै निथ्रुक्क भिजिरहेको छु ।  प्रिय मित्र, कफीसपमा बसेर हामीले नेपाली वाङ्मयका बारेमा केही गम्भीर सहकार्य गर्ने योजनाहरू बनाएका थियौँ । म तिनलाई पूरा गर्ने कोसिस गर्नेछु । तिम्रो अमर आत्माले शान्ति प्राप्त गरोस् १ तिम्रो महाप्रस्थान सहज र सुखमय बनोस् ।  हार्दिक श्रद्धाञ्जली ।’   

पूर्व सभामुख नेम्वाङको हृदयघातबाट निधन 

पूर्व सभामुख नेम्वाङको हृदयघातबाट निधन 

१०९१ दिन अगाडि

|

२६ भदौ २०८०

पूर्व सभामुख तथा एमाले उपाध्यक्ष  नेम्वाङको हृदयघातबाट निधन भएको छ । सामान्य रुघाखोकी लागेर घरमा आराम गरिरहेका नेम्वाङलाई मंगलवार राति हृदयघात भएपछि  उपचारका लागि राति १ः ३० बजे त्रिवि शिक्षण अस्पताल लगिएकामा उपचारको क्रममा त्यहीँ निधन भएको उनका स्वकीय सचिव  कृष्णप्रसाद काफलेले जानकारी दिए । उनी जानकारी लिन प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल, पार्टी अध्यक्ष केपी शर्मा ओली, सभामुख देवराज घिमिरे, राष्ट्रियसभा अध्यक्ष गणेश तिमिल्सिनालगायत पार्टी नेता अस्पताल पुगेका थिए । नेम्वाङको पार्थिव शरीर ललितपुरका च्यासलस्थिल पार्टी कार्यालयमा राखिने भएको छ ।  राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलले नेम्वाङको अप्रत्यासित निधनले आफू मर्माहत र स्तब्ध भएको बताएका छन् । सामाजिक सञ्जालमार्फत उनले दुःखको यस घडिमा नेम्वाङप्रति हार्दिक श्रद्धाञ्जलि प्रकट गर्दै नेम्वाङ परिवार, गणतन्त्र पक्षधर तथा उनको पार्टीप्रति गहिरो समवेदना प्रकट गरेका छन् ।  त्यसैगरी प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल  प्रचण्डले नेम्वाङको असामयिक निधनको खबरले मर्माहत भएको बताउँदै  दिवंगत नेम्वाङप्रति भावपूर्ण श्रद्धाञ्जली अर्पण गर्दै शोकाकुल परिवारजनमा हार्दिक समवेदना प्रकट गरेका छन् ।  विसं २००९ फागुन २८ गते जन्मिएका नेम्वाङ नेपाली राजनीतिमा शालीन र सबैलाई मिलाएर जान सक्ने नेताकोरुपमा छवी बनाएका थिए । स्नातक अध्ययनका क्रममा विसं २०२८र २०२९ सालमा अनेरास्ववियुबाट राजनीतिक यात्रामा प्रवेश गरेका नेम्वाङ इलाम बहुमुखी क्याम्पसको स्ववियुसभापति समेत भएका थिए। विसं २०३३ सालमा राजकाज मुद्दामा केन्द्रिय कारागारमा थुनामा रहँदा कम्युनिष्ट पार्टी कोअर्डीनेसन केन्द्र मालेमा सङ्गठित उनी एमाले केन्द्रिय न्यायिक समिति सदस्य हुँदै एमालेको उपाध्यक्षको जिम्मेवारी सम्हाल्दै आएका थिए । विसं २०४८ देखि २०५२ सम्म राष्ट्रियसभा सदस्य, २०५६, २०६४, २०७०, २०७४ र २०७९ मा इलाम–२ बाट प्रतिनिधिसभा सदस्यमा निर्वाचित नेम्वाङ पार्टी संसदीय दलको उपनेता र पार्टी उपाध्यक्षको जिम्मेवारीमा थिए । नेम्वाङ विसं २०६३ मा पुनःस्थापित प्रतिनिधिसभाका सभामुख, विसं २०६४ व्यवस्थापिका संसद्को सभामुख, विसं २०६५ एवं २०७० सालमा संविधानसभाका अध्यक्ष रहेका थिए ।  विसं २०३२ देखि २०६३ सम्म मुलुकमा भएको राजनीतिक आन्दोलनमा पटकपटक गरी सात महिना थुनामा रहेका नेम्वाङ २०५१ सालमा कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिलामन्त्री, सामान्य प्रशासनमन्त्री, सार्वजनिक लेखासमितिको सभापतिको जिम्मेवारी सम्हालेका थिए । त्यसैगरी विसं २०३५ देखि २०४२ सम्म नेपाल ल क्याम्पसमा प्राध्यापन गरेका स्वं नेम्वाङ वरिष्ठ अधिवक्तासमेत रहेका थिए । 

सुदूरपश्चिम प्रदेशको राजधानी सार्ने मुख्यमन्त्रीको अभिव्यक्तिले तरङ्ग

सुदूरपश्चिम प्रदेशको राजधानी सार्ने मुख्यमन्त्रीको अभिव्यक्तिले तरङ्ग

१०९१ दिन अगाडि

|

२५ भदौ २०८०

भदौ २० गते डडेल्धुरामा आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा सुदूरपश्चिम प्रदेशका मुख्यमन्त्री कमल बहादुर शाहले प्रदेश राजधानी सार्न सकिने सन्देशसहितको अभिव्यक्ति दिए । उनले भने, ‘राजधानीको विषयमा छिटोभन्दा छिटो हामी टुङ्ग्याउने पक्षमा छौँ । एक पटक संघीय सरकारसँग यहाँको सबै यथार्थ परिस्थितिबारेमा जानकारी गराउँछौँ । संघीय सरकार र सरोकारवाला मन्त्रालयले अनुमति दिए गोदावरीमै राजधानीको काम सुरु हुन्छ । यदि गोदावरीमा भएन भने हामी विकल्पको रूपमा अन्य ठाउँमा पनि राजधानीको निर्णय गरेर अगाडि बढ्छौँ ।’ मुख्यमन्त्रीले नै यस्तो धारणा सार्वजनिक गरेपछि ५ वर्षसम्म पनि वनको लफडा र कानुनी जटिलताले स्थायी राजधानीमा भौतिक संरचना निर्माण हुन नसकेको अवस्थाका बिच राजधानी नै सार्ने कि भन्नेखालको बहस पुनः तातेको छ । प्रदेश राजधानी गोदावरीमै राख्ने कि सार्ने भन्नेबारे बहस भइरहेको हो । मुख्यमन्त्री शाहले पनि राजधानी निर्माणमा धेरै ढिला भएकाले अब यसको निकास दिने प्रस्ट पारेका छन् । उनले भने, ‘५ वर्षसम्म राजधानी बनेन । अब उपयुक्त ठाउँमा राजधानी बनाउनु पर्ला नि ! प्रस्तावित ठाउँमा राजधानी के कति कारणले बनेन ? किन रोकियो ? अब के गर्नुपर्ला ? कसले बनाउन सकेन ? अथवा नेताले चाहेनन् कि, क्याबिनेटले सकेन कि ! बहस त चलाउनु प¥यो नि ।’ मुख्यमन्त्री शाहले राजधानी सार्ने नै आफ्नो पहिलो प्राथमिकता नरहेको पनि प्रस्ट पारे । ‘अब बन्छ भने बनाउने हो, प्रोसेसमा जानु प¥यो,’ उनले भने, ‘त्यहाँ बन्दैन भने जहाँ बन्छ, त्यहाँ त बनाउनु पर्ला नि ! त्यसको लागि प्रधानमन्त्रीसँग, राजनीतिक दललगायत सबै पक्षसँग छलफल सुरु गर्छु र यसै आर्थिक वर्षमा टुङ्ग्याउँछु ।’ मुख्यमन्त्री शाहले यस विषयमा हालसम्म औपचारिक रुपमा छलफल भने थालेका छैनन् ।   सुदूरपश्चिम प्रदेशसभाको २०७५ असोज १२ गते बसेको दोस्रो अधिवेशनको ४६औँ बैठकले कैलालीको गोदावरी नगरपालिकाको वडा नं. २ र ४ क्षेत्रमा स्थायी राजधानी बनाउने निर्णय गरेको थियो । दुई तिहाइ बहुमतले सो स्थानलाई स्थायी राजधानी घोषणा गरी १४ गते प्रदेश प्रमुखबाट प्रमाणित गरिएको थियो । गोदावरीमा राजधानी किन बनेन ? तत्कालीन समयमा प्रदेश सभाको सो निर्णय विरुद्ध सर्वोच्च अदालतमा प्रदेश सरकारलाई विपक्षी बनाएर २ वटा रिट निवेदन दायर भयो । जसको अझैसम्म किनारा लागेको छैन । अधिवक्ता देवीकुमारी जोशी र मनिष कुमार श्रेष्ठसहितका ९ जनाले सामूहिक रुपमा रिट निवेदन दायर गरेका थिए । अदालतमा मुद्दा विचाराधीन रहेका कारण पनि भौतिक संरचना निर्माण लगायतका काम ओझेलमा परेको हो । त्यस्तै, प्रदेश सरकारले राजधानीका लागि चाहिने जग्गा भोगाधिकारका लागि केन्द्रीय वन मन्त्रालयमा फाइल पेस गरेको थियो । तर वन मन्त्रालयले भोगाधिकार नदिँदा पनि निर्माणको कार्य अगाडि नबढेको बताइएको छ । त्रिलोचन भट्ट नेतृत्वको तत्कालीन सरकारले राजधानी पूर्वाधार विकास कार्यलाई प्रभावकारी बनाउन केही आर्थिक वर्ष बजेटसमेत विनियोजन गरेको थियो । तर वनको लफडा र कानुनी जटिलताका कारण बजेट कार्यान्वयनमा गएन । आव २०७७/७८ का लागि सञ्चालन अनुदान र वातावरणीय प्रभाव मूल्याङ्कन, विस्तृत परियोजना प्रतिवेदनलगायतको लागि २ करोड ७४ लाख बजेट विनियोजन गरिएको थियो । त्यसअघि पनि आव २०७६/७७ मा २ करोड रुपैयाँ विनियोजन गरिएको थियो । उहिले विरोधी, अहिले नेतृत्व राजधानी निर्माणको प्रक्रिया वन मन्त्रालय र केही कानुनी उल्झनले मात्रै रोकिएको होइन । त्यस ताका प्रमुख प्रतिपक्षी दल रहेको नेपाली कांग्रेसको कडा विरोधका कारणले पनि रोकिएको हो । अन्तर्राष्ट्रिय जैविक मार्ग मासेर राजधानी बनाउनु हुन्न भनेर कांग्रेसले कडा विरोध जनाएको थियो । त्यस ताका प्रमुख प्रतिपक्ष दल कांग्रेसका संसदीय दलका नेता डा. रणबहादुर रावलले भनेका थिए, ‘अझै केही बिग्रिएको छैन । पुनर्विचार गर्दा राम्रो होला, वन मासेर राजधानी बनाउनु ठिक होइन । वातावरणीय दृष्टिले पनि चुरे भावर क्षेत्रसँग जोडिएको गोदावरी क्षेत्रको वन मासेर राजधानी बनाए केही समयमै कैलाली र कञ्चनपुर जिल्लालाई मरुभूमिकरण गर्नु हो ।’ त्यस्तै, कांग्रेसका अर्का सांसद भरतबहादुर खड्काले राजधानी तोक्न बनाइएको समिति नै असंवैधानिक रहेको बताउँदै राजधानी बनाउने निर्णयमा कांग्रेस नराम्ररी चुकेको अभिव्यक्ति दिँदै आएका थिए । उनले भनेका थिए, ‘तराईमा राजधानी बनाउनु भनेको पहाडी क्षेत्रलाई उपेक्षा गरिएको हो । सामरिक हिसाबले पनि पहाडमै राजधानी ठिक थियो । केही राजनीतिक अवस्था फेरबदल हुने बित्तिकै गोदावरीलाई राजधानी बनाउने सवाल र निर्णय नै उल्टिन्छ ।’ समयले कोल्टे फेरेको छ । हाल प्रदेश राजधानी निर्माणको जिम्मेवारी कांग्रेस नेतृत्वको सरकारमाथि थपिएको हो । पूर्व सांसद खड्काले त्यतिबेला दिएको अभिव्यक्ति अनुसार हाल मुख्यमन्त्री शाहले कार्य अगाडि बढाउँछन् या पुरानो निर्णय कार्यान्वयनमा लैजान्छन्, त्यो हेर्न बाँकी छ ।